School as if a workplace: Exploring burnout among high school students / Bir iş yeri gibi okul: Lise öğrencileri arasında tükenmişliğin keşfi

Ayse AYPAY, Mustafa SEVER
1.850 674

Öz


Bu çalışma lise öğrencilerinin yaşayabileceği okul tükenmişliğinin cinsiyet, not ortalaması, sınıf düzeyi ve öğrencilerin dershaneye gidip gitmeme değişkenlerine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemeyi amaçlamıştır. İlişkisel tarama modelinde bir araştırma olan bu çalışmada çalışma grubu, dört ildeki üç farklı lise türünden 14 okula devam eden 728 öğrenciden oluşmaktadır. Bulgular lise öğrencilerinin okul tükenmişliği alt boyut puanlarının cinsiyete, not ortalamasına, sınıf düzeyine ve dershaneye gidip gitmeme durumuna göre anlamlı biçimde farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgulara göre, erkek öğrenciler okul tükenmişliğinde daha riskli bir gruptur. Düşük not ortalaması okul tükenmişliğini artırmaktadır. Sınıf düzeyi yükseldikçe öğrenciler tükenmeye daha yatkın hale getirmektedir. Dershaneye gitmek bazı boyutlarda tükenmeye yol açarken diğer bazı boyutlarda öğrencileri tükenmeye karşı güçlendirmektedir. Bu bulgulara göre okula ilgi kaybı, ödev yapmaktan tükenme ve ders çalışmaktan tükenme ortalama puanları dershaneye giden öğrencilerde daha yüksek iken; aileden kaynaklı tükenme, okulda yetersizlik ve dinlenme ve eğlenme gereksinimi ortalama puanları dershaneye gitmeyen öğrencilerde daha yüksektir

Anahtar kelimeler


Okul tükenmişliği, lise, öğrenci

Tam metin:

PDF (English)


Referanslar


Akçamete, G., Kaner, S., & Sucuoğlu, B. (2001). Öğretmenlerde tükenmişlik, iş doyumu ve kişilik. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Aksu, A., & Baysal, A. (2005). İlköğretim okulu müdürlerinde tükenmişlik. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 41, 7-24.

Aypay, A. (2012). Ortaöğretim öğrencileri için okul tükenmişliği ölçeği (OOTÖ). Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(2), 773-787.

Bakker, A. B., & Schaufeli, W. B. (2000). Burnout contagion processes among teachers. Journal of Applied Social Psychology, 30, 2289-2308.

Balogun, J. A., Helgemoe, S., Pellegrini, E., & Hoeberlein, T. (1996). Academic performance is not a viable determinant of physical therapy students’ burnout. Perceptual and Motor Skills, 83, 21-22.

Bernhard, H. (2007). Survey of burnout among college music majors. College Student Journal, 41 (2), 392-401.

Cemaloğlu, N., & Kayabaşı, Y. (2007). Öğretmenlerin tükenmişlik düzeyi ile sınıf yönetiminde kullandıkları disiplin modelleri arasındaki ilişki. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27 (2), 123-155.

Chambel, M. J., & Curral, L. (2005). Stress in academic life: Work characteristics as predictors of student well-being and performance. Applied Psychology: An International Review, 54 (1), 135-147.

Chang, E. C., Rand, K. L., & Strunk, D. P. (2000). Optimism and risk for burnout among working college students: Stress as a mediator. Personality and Individual Differences, 29, 255-263.

Cordes, C. L., & Dougerthy, T. W. (1993). A review and integration of research on job burnout. Academy of Management Review, 18 (4), 621-659.

Dökmen, Z.Y. (1991). Bem cinsiyet rolü envanteri kadınsılık ve erkeksilik ölçekleri Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Kriz Dergisi, 1, 27-40.

Dyrbye, L. N., Thomas, M. R., Harper, W., Massie, F. S., Jr. Power, D. V., Eacker, A., et al. (2009). The learning environment and medical student burnout: A multicentre study. Medical Education, 43, 274-282.

Erturgut, R., & Soyşekerci, S. (2010). An empirical analysis on burnout levels among second year vocational schools students. Procedia Social and Behavioral Sciences, 2, 1399-1404.

Farber, B. A., & Miller, J. (1981). Teacher burnout: A psycho-educational perspective. Teachers College Record, 83 (2), 235- 243.

Fimian, M. J., Fastenau, P. A., Tashner, J. H., & Cross, A. H. (1989). The measure of classroom stress and burnout among gifted and talented students. Psychology in the Schools, 26, 139-153.

Friedman, I. A. (1999). Turning over schools into a healthier workplace: Bridging between professional self-efficacy and professional demands. In R. Vandenberghe & A. M. Huberman (Eds.), Understanding and Preventing Teacher Burnout (pp. 166-175). Cambridge, UK: Cambridge University Press.

Gilligan, C. (1982). In a different voice: Psychological theory and women's development. MA: Harvard University Pres.

Grayson, J. L., & Alvarez H. K. (2008). School climate factors relating to teacher burnout: A mediator model. [electronic version] Teaching and Teacher Education: An International Journal of Research and Studies, 24, 1349- 1363.

Greenglass, E. R., Fiksenbaum, L., & Burke, R. J. (1994). The relationship between social support and burnout over time in teachers. Journal of Social Behavior and Personality and Individual Differences, 9, 219-230.

Güdük, M., Erol, S., Yağlıbulut, Ö., Uğur, Z., Özvarış, Ş., & Aslan, D. (2005). Ankara’da bir tıp fakültesi’nde okuyan son sınıf öğrencilerinde tükenmişlik sendromu. STED, 8, 168-173.

Howes, C., Matheson, C. E., & Hamilton, C. E. (1994). Maternal, teacher, and child care history correlates of children's relationships with peers. Child Development, 65 (1). 264−273.

Huebner, E. S. (1992). Burnout among school psychologists: An exploratory investigation into its nature, extent, and correlates. School Psychology Quarterly, 7 (2), 129-136.

Koçak, R. (2009). Okul yöneticilerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (1), 65-83.

Laursen, B., Bukowski, W. M., Nurmi, J.-E., Marion, D., Salmela-Aro, K., & Kiuru, N. (2010). Opposites detract: Middle school peer group antipathies. Journal of Experimental Child Psychology, 106, 240-256.

Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout: Annual Reviews Psychology, 52 (1), 397-422.

McCarthy, M. E., Pretty, G. M., & Catano, V. (1990). Psychological sense of community and student burnout. Journal of College Student Development, 31, 211-216.

McCranie, E. W., & Brandsma, J. M. (1988). Personality and antecedents of burnout among middle-aged physicians. Behavioral Medicine, 14, 30-36.

Meier, S. T., & Schmeck, R. R. (1985). The burned-out college student: A descriptive profile. Journal of College Student Personnel, 25, 63-69.

Pick, D., & Leiter, M. P. (1991). Nurses’ perceptions of the nature and causes of burnout: A comparison of self-reports and standardized measures. Canadian Journal of Nursing Research, 23, 33-48.

Ross, R. R., Altmaier, E. M., & Russell, D. W. (1989). Job stress, social support, and burnout among counseling center staff. Journal of Counseling Psychology, 4, 464-470.

Russell, D. W., Altmaier, E., & Van Velzen, D. (1987). Job related stress, social support, and burnout among classroom teachers. Journal of Applied Psychology, 72, 269-274.

Salmela-Aro, K., Kiuru, N., Leskinen, E., & Nurmi, J.-E. (2009). School burnout inventory (SBI) reliability and validity. European Journal of Psychological Assessment, 25(1), 48-57.

Salmela-Aro, K., & Näätänen, P. (2005). BBI-10. Nuorten kouluuupumusmenetelmä [Method of assessing adolescents’ school burnout]. Helsinki: Edita.

Salmela-Aro, K., Savolainen, H., & Holopainen, L. (2009). Depressive symptoms and school burnout during adolescence: Evidence from two cross-lagged longitudinal studies. Journal of Youth and Adolescence, 38 (10).

Sandoval, J. (1993). Personality and burnout among school psychologists. Psychology in the Schools, 30, 321-326.

Schaufeli, W.B., Martinez, I., Pinto, A.M., Salanova, M., & Bakker, A. (2002). Burnout and engagement in university students: A cross-national study. Journal of Cross-Cultural Psychology, 33, 464–481.

Seidman, S. A., & Zager, J. (1991). A study of coping behaviors and teacher burnout. Work and Stres, 5, 205-216.

Sucuoğlu, B., & Kuloğlu, N. (1996). Özürlü çocuklarla çalışan öğretmenlerde tükenmişliğin değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 10 (36), 44-60.

Tatar, M., & Horenczyk, G. (2003). Diversity-related burnout among teachers. Teaching and Teacher Education, 19, 397-408.

Turnispeed, D. L. (1998). Anxiety and burnout in the health care work environment. Psychological Reports, 82, 627-642.

Vasalampi, K., Salmela-Aro, K., & Nurmi, J. E. (2009). Adolescents’ self- concordance, school engagement, and burnout predict their educational trajectories. European Psychologist, 14 (4), 332-341.

Woodrum, A. (2005). State-mandated testing and cultural resistance in Appalachian schools: Competing values and expectations. Journal of Research in Rural Education, 19, 1–9.

Yang, H.-J. (2004). Factors affecting student burnout and academic achievement in multiple enrollment programs in Taiwan’s technical-vocational colleges. International Journal of Educational Development, 24, 283-301.

Yang, H.-J., & Farn, C. K. (2005). An investigation the factors (sic) affecting MIS student burnout in technical-vocational college. Computers in Human Behavior, 21, 917-932.




Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.